Okulary – historia wynalazku cz. 1

0
24
okulary
fot. Jess Bailey / Unsplash

Okulary są narzędziem, które wielu ludziom umożliwia wyraźne widzenie. Tak jednak nie było od zawsze, a postęp w rozwoju tego wynalazku był dość mozolny. Poznajcie arcyciekawą historię okularów!

Pierwsze „okulary”

Wynalazca pierwszych soczewek okularowych nie jest znany. Uważa się, że rzymski tragediopisarz Seneka (4 w p.n.e. – 65 r. n.e.) używał do czytania okrągłego szklanego naczynia wypełnionego wodą. Rzymianie jako pierwsi odkryli, że niewielkie, zaokrąglone soczewki są w stanie powiększyć niewielkie litery tekstu. Później, w średniowieczu, mnisi używali do czytania szkieł powiększających. Z kolei pierwsze okulary w oprawkach pojawiły się w Italii w XII wieku. Prymitywne soczewki z dmuchanego szkła umieszczano w drewnianych, skórzanych lub rogowych oprawkach. Należało trzymać je ręką lub umieszczano na nosie. XIII-wieczni weneccy wytwórcy szkła produkowali również „kamienie do czytania” wykonane z litego szkła, które trzymano w ręce lub – oprawione w róg albo drewno – właśnie na nosie. Prototyp współczesnych okularów pojawił się w XIII wieku. Pierwsze okulary ówcześni medycy przepisywali na dalekowzroczność. Te na krótkowzroczność pojawiły się dopiero w XV wieku.

Od soczewek do oprawek

Jak wspomnieliśmy, pierwsze przyrządy przypominające współczesne okulary, pojawiły się w XIII wieku we Włoszech. Owe przeznaczone do czytania szkła powiększające oprawiano w róg, metal lub skórę i umieszczano na nosie. Używali ich głownie mnisi i do okresu renesansu ich popularność znacznie wzrosła. Również w renesansie nastąpiły kolejne udoskonalenia okularów. Pierwszym artystycznym przedstawieniem ich użycia jest obraz Tommaso da Modena z 1352 r. Widzimy na nim mnichów czytających i piszących manuskrypty. Jeden z nich używa szkła powiększającego, jednak inny ma na nosie okulary. Wytwórcy szkła produkowali soczewki różnej grubości, która była ustalana na podstawie prostego badania wzroku. W miarę zyskiwania coraz większej popularności, okulary produkcji włoskich rzemieślników rozprzestrzeniły się w Europie. Oczywiście były wówczas dostępne jedynie dla najbogatszych. Wykształcenie było w renesansie bardzo cenione, okulary były więc symbolem inteligencji, a także bogactwa.

okulary
Tommaso da Modena / fot. Wikimedia Commons

Już w XVII wieku ludzie znali właściwości wklęsłych i wypukłych soczewek. Produkowano soczewki zarówno jedno-, jak i wieloogniskowe, które korygowały widzenie w zależności od potrzeby.  Pierwsze okulary, które stabilnie trzymały się twarzy, wynaleźli hiszpańscy rzemieślnicy dopiero w XVII wieku. Szkła w oprawkach wyposażyli we wstążki z pętelkami na uszy. Modele te dotarły aż do Chin wraz hiszpańskimi i włoskimi misjonarzami. Chińczycy z kolei wpadli na pomysł, aby zamiast pętelek, doczepić do wstążek małe metalowe ciężarki. W 1730 r. optyk Edward Scarlett zaprojektował oprawki spoczywające na uszach użytkownika. Prawdopodobnie najsłynniejszym modelem bardziej współczesnych okularów są tzw. „Martin’s Margins”, zaprojektowane przez Benjamina Martina. Był to pionierski model, torujący drogę do rozwoju cieńszych, wygodniejszych i trwalszych okularów. Soczewek dwuogniskowych, służących niwelowaniu krótkowzroczności starczej dalekowzroczności, jako pierwszy użył prezydent USA, Benjamin Franklin w 1784 r. Do historii okularów wrócimy za tydzień!

Słuchaj Radia Bezpieczna Podróż

Źródła: www.allabouteyes.com, www.glasseshistory.com/