Samochód ciężarowy STAR 25

0
142
Samochód ciężarowy STAR 25.
Samochód pożarniczy zbudowany na podwoziu Stara A 25 P z drabiną mechaniczną Magirus o wysięgu 24m. - pierwszy po prawej. Pierwszy z lewej to prototyp Star P 25. Te oraz wiele innych ciekawych pojazdów można zobaczyć w Centralnym Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach.

Na początku lat 20, XX wieku podjęto decyzję o budowie zakładów zbrojeniowych w Starachowicach, w ten sposób narodziły się Zakłady Mechaniczne w Starachowicach. W początkach swego istnienia, produkcja zakładów była ukierunkowana na potrzeby wojska, były to licencyjne armaty Bofors wz. 36/37, ramy do ciężarówek „FIAT” czy też osie do kuchni polowych. II Wojna Światowa przerwała rozwój Zakładów Mechanicznych, a następnie doprowadziła do ich zniszczenia. W 1948 roku, na bazie przedwojennych Zakładów Mechanicznych w Starachowicach utworzono przedsiębiorstwo państwowe, Fabrykę Samochodów Ciężarowych im. Feliksa Dzierżyńskiego. Brak taboru ciężarowego, potrzebnego odradzającemu się państwu wpłynął na charakter działalności fabryki. Postawiono na produkcję samochodów ciężarowych marki „Star”, a pierwszym modelem był w 1948 roku STAR 20. Samochód ciężarowy STAR 25 był jego następcą, w latach jego produkcji 1961-1975, z bram FSC wyjechało 118 293 szt. kompletnych samochodów oraz podwozi.

Samochód ciężarowy STAR 25 – narodziny modelu

Pierwsze produkowane w Starachowicach ciężarówki STAR 20, nie były wolne od wad konstrukcyjnych. Ujawniały się one w trakcie eksploatacji, wraz z upływem lat. W związku z tym zdecydowano o opracowaniu ulepszonego następcy, w ten sposób w  1956 roku, Biuro Konstrukcyjne Przemysłu Motoryzacyjnego w Warszawie zbudowało prototyp średniego samochodu ciężarowego STAR 25. Czas naglił, a niedostatki technologiczne oraz finansowe uniemożliwiły wdrożenie do produkcji nowego modelu. Poprzestano jedynie na wykorzystaniu w konstrukcji STARA 20 kilku podzespołów opracowanych dla „dwudziestkipiątki”, tak powstał STAR 21. W trakcie 27 Międzynarodowych Targów Poznańskich, w 1958 roku starachowicka Fabryka Samochodów Ciężarowych, zaprezentowała swój najnowszy model, STAR 25, będący rozwinięciem konstrukcyjnym poprzednika. Chociaż zewnętrznie obie konstrukcje są do siebie łudząco podobne STAR 25 posiada o wiele lepsze własności i osiągi niż STAR 20.

Wóz techniczny na bazie modelu Star 25 L.
Wóz techniczny na bazie modelu Star 25 L. Takie klejnoty można czasem spotkać na drodze.

Podstawową zmianą konstrukcyjną było zastosowanie nowych silników o większej mocy, były to S472 o mocy 95 KM, S473 o mocy 88 KM albo S474 o mocy 105 KM. Dzięki wzmocnieniu budowy zawieszenia, osiągnięto większą ładowność 4 tony. Jednocześnie zmieniono wartość przełożenie przekładni głównej tylnego mostu, z 6,13:1 na 7,17:1. Wzmocniono działanie układu hamulcowego i po raz pierwszy zadbano o komfort pracy kierowcy, wygłuszając i ocieplając kabinę.

Charakterystyka samochodu STAR 25:
ładowność 4000 kg
ciężar własny z paliwem 3420 kG
rozstaw osi 3000 mm
rozstaw kół przednich i tylnych 1600 mm
odstęp kół bliźniaczych 255 mm
długość samochodu 5797 mm
szerokość samochodu 2200 mm
wysokość bez pałąków 2500 mm
wymiar skrzyni ładunkowej 3800 x 2100 x 600 mm
powierzchnia ładowania 8 m2
instalacja elektryczna 12 V
pojemność akumulatora 105 Ah
ogumienie 8,25″-20″

Szkice trzech modeli: kolejno Star 25 L, Star 25 W oraz wersja podstawowa.
Szkice trzech modeli: kolejno Star 25 L, Star 25 W oraz wersja podstawowa. (fot. www.polskie-auta.pl0

Samochód ciężarowy STAR 25 – silniki

Podstawowy silnik dla STARA 25, czyli model S472 to nowo opracowany silnik, oparty na typie S42. Zastosowane zmiany konstrukcyjne pozwoliły uniknąć wad pierwowzoru. Główna modernizacja polegała na zwiększeniu średnicy cylindra z 92 mm do 95 mm., jednocześnie zmieniono kształt krzywek rozrządu w kierunku ich wypełnienia. Takim zabiegiem, powiększono moc silnika do około 100 KM przy 3000 obr/min. Następnie zwiększono skok tłoka ze 105 mm do 110 mm, przy jednoczesnej zmianie współczynnika sprężania do 6,8. Silnik o wymiarach cylindra 95×110 nazwany został typem S47 i jest podstawowym i wyjściowym dla silnika S472. Dalsze badania pokazały, że zmniejszenie średnicy cylindra do 90 mm, co prawda zmniejsza moc do 95 KM, lecz jednocześnie polepsza ekonomikę pracy silnika. W wyniku tych działań powstał silnik S472 o wymiarach cylindra 90X110 mm. Oba silniki omawiane silniki różnią się jedynie średnicą cylindra (tłokiem i tuleją cylindrową). Pozostałe elementy konstrukcyjne są tożsame.

Silnik S472 – zmiany konstrukcyjne

W silniku S472 poprawiono układ chłodzenia, zastosowano poprzeczny do jego osi podłużnej przepływ wody, wypływającej z przewodu głównego biegnącego wzdłuż górnej części prawej strony kadłuba, Odpowiedni kolektor dla jej odpływu do chłodnicy wykonano w postaci rury zbiorczej zamocowanej na głowicy silnika. Temperatura wody regulowana jest za pomocą termostatu. Zastosowano również nową pompę wodną o zwiększonym o 20% wydatku oraz nowy 6-skrzydełkowy wentylator miększej średnicy.

Zakłady Mechaniczne w Starachowicach, wypuszczały na rynek również same podwozia. Meblowóz stworzony na podwoziu Star 25 L.
Zakłady Mechaniczne w Starachowicach, wypuszczały na rynek również same podwozia. Meblowóz stworzony na podwoziu Star 25 L.

Po przekonstruowaniu układu smarowania oraz zastosowaniu materiałów wysokiej jakości, osiągnięto szczelność układu. Aby poprawić pracę silnika, zastosowano panewki cienkościenne główne i korbowodowe, wprowadzono indukcyjne utwardzanie czopów wału korbowego. Chromowanie górnego pierścienia tłokowego, w połączeniu z tuleją cylindrową wykonywaną z żeliwa krzemowo-chromowego, wydłużyło przebiegi międzynaprawczy silnika. Gniazda zaworowe osadzano w głowicy metodą zawalcowywania, co uniemożliwiało ich wypadanie.

Charakterystyka silnika:
typ S472
średnica tłoka – d = 90 mm
skok tłoka – s = 110 mm
objętość skokowa – V = 4196 cm3
moc – Ne = 95 KM przy 3000 obr/min
moment obrotowy – Me = 28 kGm przy 1700 obr/min
najmniejsze jednostkowe zużycie paliwa – 220 G/KM godz

Podwozie i skrzynia biegów STAR 25 – trakcja

Podobnie jak w poprzednich modelach, STAR 25 zbudowany jest spawanej ramie z poprzecznymi wzmocnieniami rurowymi. Dzięki dodaniu nakładek wzmacniających pióro główne resoru, wzmocniono je. Konstruktorzy zastosowali suche sprzęgło jednotarczowe o średnicy 300 mm. Skrzynia biegów wyposażona w pięć biegów do przodu i jeden do tyłu. Przełożenia poszczególnych biegów są następujące: bieg I – 6,14 : 1 / bieg II – 3,18 : 1 / bieg III – 1,68 : 1 / bieg IV – 1,0 : l / bieg V 0,78:1. Przełażenie biegu wstecznego wynosi 5,75:1. Wszystkie były zębate są korygowane. Koła biegu wstecznego ułożyskowane były na igłach. Taka konfiguracja skrzyni biegów doskonale sprawdziła się w ciężkich warunkach pracy. Przekładnia główną tylnego mostu o przełożeniu 7,17:1 (stosunek zębów 43:6), na żądanie nabywcy mogła być wymieniona na przekładnię o przełożeniu 6,13:1.

Podwozia Stara stanowiły bazę do budowy śmieciarek, betoniarek i innych.

Wydłużony model STAR 25 – wersja STAR 25 L

Obserwacje rynku transportowego, pokazały rosnące potrzeby na samochody o dużych przestrzeniach ładunkowych, umożliwiające przewóz znacznych gabarytów. W odpowiedzi na zapotrzebowanie, Fabryka Samochodów Ciężarowych rozpoczęła produkcję wydłużonej wersji samochodu STAR 25. Przy niezmienionej ładowności 4 ton, został zwiększony rozstaw osi do 3850 mm. Wydłużenie standardowego STARA 25 skutkowało wydłużeniem wału napędowego oraz skrzyni ładunkowej. Zastosowano dwudzielny wał pędny z łożyskiem pośrednim, zamocowany do poprzeczki ramy. Jak pokazały późniejsze wyniki sprzedaży, wypuszczenie modelu STAR 25 L było strzałem w dziesiątkę.

Parametry modelu 25 L: rozstaw osi – 3850 mm
długość samochodu – 7000 mm
długość skrzyni ładunkowej – 4930 mm
zwis przedni – 1300 mm
zwis tylny – 1900 mm
kąt natarcia – 27°
kąt zejścia – 20°
najmniejszy promień skrętu – 7,8 m
ciężar samochodu gotowego do drogi – 4040 kG
ładowność – 4000 kg
zużycie paliwa około – 26,5 l/100 km

Samochód ciężarowy STAR 25 – wersja STAR 25 W

Star 25 W z przyczepą typu wywrot.
Super ciekawostka, Star 25 W z przyczepą typu wywrot. (Autor: Kamil)

Szybki przewóz i rozładunek materiałów sypkich, czyli prace budowlane, roboty ziemne, i inne wymagają samochodu samowyładowawczego. W odpowiedzi na te potrzeby, FSC opracowało i uruchomiło produkcję modelu STAR 25 W. Mocne podwozie o rozstawie osi 2500 mm w połączeniu z mocnym silnikiem oraz pięciobiegową skrzynią biegów pozwalały na eksploatację „wywrotki” w niezwykle trudnych warunkach. Konstrukcja skrzyni ładunkowej pozwalała na przewóz 3,5 tony ładunku po drogach utwardzonych, a w terenie 2 tony.
Dane techniczne:

silnik 6-cylindrowy S472
moc – 95 KM przy 300 obr/min
długość samochodu – 4850 mm
szerokość samochodu – 2180 mm
wysokość samochodu nie obciążanego – 2250 mm
rozstaw kół – 1600 mm
najmniejszy promień zawracania – 7900 mm
najmniejszy promień skrętu – 6000 mm
przełożenie przekładni głównej tylnego mostu 7,17:1
ogumienie wzmocnione – 8,25″ – 20″
szybkość maksymalna – 72 km/h
pojemność skrzyni ładunkowej – 2,7 m3
czas podnoszenia skrzyni z ładunkiem do pełnego wywrotu wynosi około 15 sek

Dźwig koszowy zbudowany na bazie Star 25.
Dźwig koszowy zbudowany na bazie Star 25.

Zestaw drogowy STAR 25 – wersja STAR C25 ciągnik siodłowy + naczepa D60

Aby umożliwić szybki przewóz ładunków o dużej objętości, stworzono zestaw drogowy składający się z ciągnika siodłowego STAR C25 współpracującego z naczepą D60. W konstrukcji ciągnika zastosowano zmodernizowaną ramę podstawową, w której zmieniono rozstaw osi do 2500 mm, na niej właśnie zamontowano siodło łączące z naczepą. W tej odmianie zastosowano nadciśnieniowy powietrzny układ hamulcowy działający na oś naczepy, uruchamiany hamulcem nożnym ciągnika i zasilany zamontowaną na skrzyni biegów sprężarką.

Dane techniczne zestawu:
Silnik S-472 o mocy 95 KW przy 3000 obr/min
długość całkowita zestawu ciągnik-naczepa – 8900 mm
szerokość – 2210 mm
wysokość z pałąkami i opończą – 2740 mm
wymiary skrzyni ładunkowej: 5915 x 2065 x 600
ilość kół zapasowych – dwa, zamocowane w specjalnych uchwytach na ramie ciągnika za kabiną kierowcy
ładowność zestawu – 6000 kG
największa dopuszczalna szybkość – 60 km/godz

Polecam materiał wideo, a na nim piękne modele Star 25…: Retro Moto Show

Dla miłośników Traktorów: Ciągnik rolniczy URSUS C-360 legendy ciąg dalszy