Polski Fiat 508
Jak się zaczęło
Polski Fiat 508 historia. Z końcem lat 20. XX wieku szukano sposobu, który zapewni rozwój krajowego rynku motoryzacyjnego. Za dwa główne cele obrano sobie – na ile było to możliwe ekonomicznie – zmotoryzowanie społeczeństwa, a przede wszystkim uzależnienie armii od importu pojazdów. W niestabilnym politycznie dwudziestoleciu międzywojennym względy militarne wzięły górę. Co więcej, do tego stopnia, że rozwój motoryzacji cywilnej rozpatrywano jako zaplecze do ewentualnych rekwizycji w trakcie trwającej wojny.
Po pierwszych próbach produkcyjnych zdano sobie realnie sprawę, że droga opracowania własnych konstrukcji wiąże się z niebagatelnymi kosztami, jest zawiła technologicznie i czasochłonna. Ponadto nie daje pewności co do efektów. W takiej sytuacji najlepszym rozwiązaniem stał się zakup licencji od marki z wyrobioną reputacją. W 1931 r. Państwowe Zakłady Inżynierii podpisały umowę z włoską spółką akcyjną FIAT na prawo wykonywania wyrobów tej firmy. Szybko przystąpiono do dziania. Wraz z początkiem 1932 r. powstała fabryka Polskich Fiatów – Fabryka Samochodów Osobowych i Półciężarowych. Seryjna produkcja ruszyła latem 1935 r.
Debiut
Fiat 508 swój debiut miał w salonie samochodowym w Mediolanie. Był małym, dwudrzwiowym autem z nadwoziem typu Berlina, Torpedo i Spider. W momencie prezentacji już nie był nowoczesny, ale w założeniach miał być przede wszystkim tani. Wyposażony został w silnik o pojemności 995 cm3 i mocy 20 KM i trzybiegową skrzynię biegów. Na przestrzeni kolejnych lat pojawiły się wersje 508S, czyli Fiat 508 Sport, która została wyposażona w silnik o mocy 30 KM.
Od 1936 roku Polski Fiat 508 III otrzymał nazwę handlową „Junak”, przy czym odnosiła się ona tylko do wersji osobowej z zamkniętą karoserią typu kareta. Tego samego roku ruszyła też produkcja wersji pochodnych: terenowego łazika – z myślą o wojsku, dostawczego furgonu i półciężarowego pick-up’a. Podstawowa wersja Polskiego Fiat 508 Junak posiada karoserię dwudrzwiową. Po pewnym czasie rozpoczęto również produkcje wersji czterodrzwiowej.
Polski Fiat 508 III Junak szybko zdobył popularność. W dużej mierze była to zasługa solidnego wykonania oraz ekonomicznej i relatywnie taniej eksploatacji. W latach 1935 – 1939 wyprodukowano ogółem około: 3500 wozów osobowych Fiat 508 III Junak, 1000 podwozi do skarosowania oraz 2500 wersji pochodnych: łazik, furgon, pick-up, „508/518” – to z kolei uterenowiony samochód na wzmocnionym podwoziu 508 z mostem napędowym modelu 518.
Polski Fiat 508 produkcja
Na mocy umowy licencyjnej, podpisanej w 1931 roku z włoską firmą FIAT, rozpoczęto montaż, a później produkcję małego samochodu osobowego Fiata 508 Balilla w Państwowych Zakładach Inżynierii w Warszawie. Było to najbardziej popularne auto osobowe na polskich drogach w latach trzydziestych. Do dnia dzisiejszego przetrwało kilka egzemplarzy, które są możliwe do zobaczenia w muzeach albo w kolekcjach prywatnych.
W Polsce montowano początkowo z części pierwszą wersję Fiata 508 I, w której zastosowano silnik o pojemności 1 litra osiągający moc 20 KM i trzybiegową skrzynię przekładniową. Wraz z rozwojem polskiego przemysłu motoryzacyjnego wprowadzano włoskie odkuwki i odlewy, a następnie zastosowano także polskie elementy. Docelowym modelem produkcyjnym miał być zmodernizowany Fiat 508, wprowadzony we Włoszech w 1934 roku, z nowocześniejszym nadwoziem i silnikiem o mocy 24 KM przy 3600 obr/min i 4-biegową skrzynią biegów. We wspomnianym modelu wcielono do realizacji dalsze zmiany konstrukcyjne, wzmacniając m.in. ramę, oś przednią, tylny most, zmieniając charakterystykę zawieszenia, czy stosując inne koła z ażurowymi tarczami i oponami o większym przekroju. Wszystkie zmiany miały na celu dostosować samochód do polskich dróg, a w zasadzie ich braku. Zdecydowana większość dróg krajowych była nieutwardzona. W latach 1934-1935 montowano w Polsce przejściową wersję Fiata 508 II.
Wolumen produkcji
Przy ul. Terespolskiej 34/36, w Fabryce Samochodów Osobowych i Półciężarowych Państwowych Zakładów Inżynierii w Warszawie zostało wyprodukowanych w latach 1935 – 1939 ogółem około: 3500 sztuk 508 III Junak, 1000 podwozi do skarosowania (np. poza fabryką), 2500 wersji pochodnych: łazik, furgon, “pick-up”, oraz 508/518.
Na dzień dzisiejszy z perspektywy ostatnich dziesięcioleci wiemy, że decyzją o otwarciu polskiego rynku samochodowego dla obcych koncernów przy jednoczesnym pogrzebaniu konstrukcji, które wyszły z rodzimych zakładów nie była do końca dobrą. Tym samym zostało wysłanych setki tysięcy dobrze wykwalifikowanych ludzi na bezrobocie i skutecznie zahamowano rozwój polskiej myśli technicznej. A stopień zmotoryzowania kraju w oparciu o rodzimą produkcję to jeden z podstawowych mierników poziomu rozwoju gospodarczego społeczeństwa.
inne moto legendy Fiat 501 przedwojenna legenda
Fiat 508 model C
