Historia Powstania Warszawskiego: Symbol heroizmu i męstwa. Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00. Był to największy zryw podziemnej organizacji w całej drugiej wojnie światowej. Powstańcy, pozbawieni ciężkiego sprzętu, czołgów i samolotów, odważnie stawili czoło okupantowi. Z kolei przeważające siły niemieckie dysponowały kompletnym uzbrojeniem. Powstanie wybuchło z powodów politycznych, nie militarnych. Polscy dowódcy planowali walki na kilka dni, a ostatecznie trwały one aż 63 dni. Mimo porażki, powstanie stało się symbolem męstwa. To symbol walki o wolność dla kolejnych pokoleń Polaków.
Plan “Burza” i decyzja o powstaniu
Plan „Burza” powstał w 1943 roku. Opracowali go dowódcy Armii Krajowej z rządem polskim na uchodźstwie. Miał on zapewnić solidne podstawy do przejęcia władzy. Plan zakładał lokalne powstania i akcje dywersyjne. Miały one uderzyć w Niemców podczas ich odwrotu. „Burza” nie przewidywała walk w większych miastach. Siły AK w Warszawie miały opuścić miasto i połączyć się z siłami podokręgu „Zachód”. Następnie miały podjąć akcje dywersyjne. Pozostałe oddziały w stolicy miały chronić ludność oraz ważne obiekty publiczne. W przypadku odwrotu Niemców, miały przejąć kontrolę. Ostatecznie akcja „Burza” przerodziła się w zryw społeczeństwa. Realizacja planu rozpoczęła się już w lutym 1944 roku. Wtedy podjęto działania na wschodzie kraju. Delegat rządu i dowódca AK, „Bór” Komorowski, podjęli decyzję o powstaniu. Rozkaz wydano 31 lipca 1944 roku. Dowódcą powstańców został pułkownik Antoni Chruściel „Monter”. Celem powstańców było opanowanie miasta przed Rosjanami i oczywiście III Rzeszą.
Historia Powstania Warszawskiego: Symbol heroizmu i męstwa – Siły po obu stronach
W okręgu warszawskim powstańcy mieli około 50 tys. żołnierzy. Powstanie rozpoczęto siłami liczącymi 25 tysięcy. Zaledwie 10% z nich posiadało broń. Do walk dołączyły także inne organizacje. Były to Armia Ludowa i Narodowe Siły Zbrojne. Ochotnicy uzupełniali szeregi na bieżąco. Garnizon niemiecki liczył na początku 15 tys. żołnierzy. Później Niemcy wzmocnili swoje siły. Zwiększyli je jednostkami kierowanymi na front. Do walk w Warszawie rzucili też okrutne formacje SS. W sumie zgromadzili około 50 tysięcy żołnierzy. Mieli oni zdecydowaną przewagę w uzbrojeniu. Posiadali czołgi, artylerię i lotnictwo. Dowództwo nad nimi objął generał SS Erich von dem Bach-Żelewski.
Przebieg walk w pierwszych dniach
Walki rozpoczęły się 1 sierpnia o godzinie 17:00. Powstańcy zdobyli wiele obiektów. Zdobyli je w dzielnicach takich jak Stare Miasto, Mokotów i Śródmieście. Do 4 sierpnia inicjatywa należała do powstańców. Niemcy jednak utrzymali kluczowe obiekty. W ich rękach pozostały dworce, mosty i lotnisko. Uniemożliwiło to łączność między powstańczymi ugrupowaniami. Niemcy podjęli działania ofensywne. Celem było odzyskanie głównych arterii. Walki w wielu obwodach zakończyły się niepowodzeniem. Obwód „Praga” nie zdołał opanować koszar. Podobnie było na Żoliborzu i Mokotowie. W Śródmieściu powstańcy nie opanowali Alei Jerozolimskich. Dzięki temu Niemcy zablokowali połączenie z innymi dzielnicami. Powstańcy odnieśli jednak znaczące sukcesy. Zdobyli między innymi Pocztę Główną. Opanowali też budynek „Prudentialu”. 6 sierpnia pułkownik „Monter” zreorganizował powstańcze siły. Niemcy w tym samym czasie ruszyli do szturmu. Opanowali Ochotę i cmentarz na powązkach. Dzięki temu mieli doskonałą pozycję do uderzenia na Stare Miasto i Śródmieście. Do 11 sierpnia Niemcy zdusili powstanie na Woli i Ochocie. Dokonywali tam masowych zbrodni na ludności cywilnej. Na samej Woli wymordowali około 40 tysięcy mieszkańców. Brak broni i amunicji zmusił powstańców do obrony.
Historia Powstania Warszawskiego: Symbol heroizmu i męstwa – Koniec powstania i tragiczny bilans
Niemcy metodycznie niszczyli powstańcze bastiony. 19 sierpnia przypuścili szturm na Stare Miasto. Powstańcy próbowali połączyć się z Żoliborzem. 31 sierpnia załogę Starówki ewakuowano kanałami jednak dzielnica padła, a 5 września upadło Powiśle. Obrona Starego Miasta stała się symbolem heroizmu. 10 września dowództwo AK podjęło rozmowy o kapitulacji. Wtedy wojska sowieckie zajęły Pragę. Rozmowy przerwano, a powstanie się przedłużyło. 18 września nad Warszawą pojawiły się samoloty amerykańskie. Zrzucana pomoc była jednak spóźniona. Z 1330 zasobników, zaledwie 400 trafiło do powstańców. W dniach 15-19 września Armia Polska próbowała uchwycić przyczółki. Oddziały poniosły jednak ciężkie straty. Niemcy, po odepchnięciu powstańców, skupili się na Mokotowie i Żoliborzu. W obliczu beznadziejnej sytuacji, dowództwo powstania podjęło rozmowy. 2 października w Ożarowie podpisano akt kapitulacji. Powstańcy uzyskali status jeńców wojennych. Decyzja ta wynikała z nikłej pomocy aliantów. Ważny był też brak wsparcia od Rosjan. Straty polskie wyniosły 18 tysięcy zabitych i 25 tysięcy rannych żołnierzy. Zginęło od 120 do 200 tysięcy cywilów. Do niewoli trafiło około 15 tysięcy żołnierzy. Niemcy zniszczyli około 60% infrastruktury miasta.
Foto: Wikipedia commons
Zainteresował cię nasz artykuł? Przeczytaj także o tragicznym ataku w Sosnowcu
