Proces weryfikacji protestów wyborczych po zakończonych wyborach prezydenckich w Polsce wszedł w decydującą fazę. Sąd Najwyższy, jako instytucja strażnicza praworządności i konstytucyjnego porządku, stoi przed zadaniem rozstrzygnięcia o ważności wyboru głowy państwa. Dotychczasowe działania i napływające informacje rysują obraz skomplikowanego, choć transparentnego mechanizmu, który ma na celu zapewnienie integralności procesu demokratycznego.
Pierwsze decyzje i charakter protestów
Zgodnie z informacją Polskiej Agencji Prasowej, Sąd Najwyższy podjął już pierwsze decyzje dotyczące protestów wyborczych. Jak wynika z wtorkowych danych SN, trzy protesty uznał za zasadne. Jednocześnie podkreślono, że nie miały one wpływu na ogólny wynik wyborów. Maciej Brzózka z zespołu prasowego SN wyjaśnił, że te zasadne protesty dotyczyły indywidualnych naruszeń w sprawach wyborców, związanych m.in. z zaświadczeniami do głosowania poza miejscem zamieszkania. Przykładem może być sytuacja, gdzie dwoje wyborców głosowało na podstawie zaświadczeń. To właśnie fakt ten nie został odnotowany w protokole komisji, lub pomyłka komisji w wydawaniu zaświadczeń na pierwszą i drugą turę wyborów.
Łączna liczba zarejestrowanych protestów przekroczyła 10,5 tysiąca, choć wiele z nich jest łączonych do wspólnego rozpoznania. Jednocześnie 115 protestów pozostawiono bez dalszego biegu z przyczyn formalnych. Procedura ta jest standardowa i ma na celu odfiltrowanie wniosków niespełniających wymogów formalnych.
Rola Sądu Najwyższego i kontrowersje wokół Izby Kontroli Nadzwyczajnej
Termin składania protestów do Sądu Najwyższego minął 16 czerwca. Protesty rozpoznaje skład trzech sędziów, w postępowaniu nieprocesowym. W przypadku uznania zarzutów za zasadne, Sąd Najwyższy wskazuje, czy stwierdzone nieprawidłowości miały wpływ na wynik wyborów.
Kluczowym elementem tego procesu jest Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. To ona na jawnym posiedzeniu, do 2 lipca rozstrzygnie o ważności wyboru prezydenta RP. Uczyni to na podstawie sprawozdania Państwowej Komisji Wyborczej i rozpoznanych protestów.
Wokół kompetencji tej Izby pojawiły się jednak kontrowersje. Prokurator Generalny Adam Bodnar w ubiegłym tygodniu publicznie zakwestionował niezależność i bezstronność orzeczeń wydawanych przez sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej, sugerując, że w sprawach protestów wyborczych powinni orzekać sędziowie Izby Pracy SN. Jest to stanowisko, które wpisuje się w szerszą debatę na temat statusu sędziów powołanych w ostatnich latach.
W odpowiedzi na te zarzuty, I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska oświadczyła, że wszelkie publiczne wypowiedzi podważające konstytucyjne kompetencje Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych wynikają z nieznajomości prawa lub są motywowane dążeniem do politycznej destabilizacji.
Transparentność i zasada pewności prawa
Zgodnie z polską Konstytucją, Sąd Najwyższy jest organem sprawującym nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania, a także rozstrzygającym o ważności wyborów i referendów. W kontekście protestów wyborczych, jego rola jest nie do przecenienia. Choć protesty zazwyczaj rozpoznawane są niejawnie, Sąd ma możliwość zdecydowania o posiedzeniu jawnym. Było tak w przypadku protestu, dla którego zarządzono oględziny kart wyborczych z 13 obwodowych komisji.
W interesie polskiej demokracji leży pełna transparentność i rzetelne wyjaśnienie wszelkich wątpliwości. Niezależnie od politycznych sporów, proces weryfikacji protestów powinien przebiegać w sposób budzący zaufanie społeczne. Każdy głosoddany w wyborach prezydenckich jest ważny. Każdy protest, nawet jeśli nie wpływa na ostateczny wynik, zasługuje na rzetelne rozpoznanie w świetle obowiązującego prawa. To fundament, na którym opiera się legitymizacja władzy i poczucie obywateli, że ich głos ma znaczenie.
Przeczytaj też o: „Weź to na siebie” – czyli premier Tusk rzuca, Szłapka łapie.
Pierwsza w UE radiowa i portalowa redakcja z niepełnosprawnościami
Ponadto prowadzimy restaurację ZDRÓWKO którą wspiera Jarosław Uściński
