Rada Ministrów oficjalnie przyjęła rozporządzenie oraz uchwałę nr 140 z dnia 15 czerwca 2026 r. uruchamiającą kolejną edycję Rządowego programu pomocy uczniom niepełnosprawnym. Rząd chwali się budżetem rzędu 121,8 mln zł podzielonym na trzy lata (2026–2028).
Sprawa wywołuje jednak spore emocje wśród rodziców i opiekunów. O ile w szkołach podstawowych bezpłatne podręczniki są standardem, o tyle w szkołach ponadpodstawowych koszt zakupu kompletów książek i wyspecjalizowanych materiałów ćwiczeniowych wielokrotnie przewyższa sztywno ustalone limity dotacji.
Ile wynoszą maksymalne kwoty wsparcia?
System różnicuje wysokość świadczenia w zależności od typu placówki, do której uczęszcza uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego:
- Maksymalnie 534 zł – uczniowie liceów ogólnokształcących, techników oraz szkół artystycznych.
- Maksymalnie 468 zł – uczniowie branżowych szkół I i II stopnia.
- Maksymalnie 270 zł – uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz z niepełnosprawnościami sprzężonymi, uczęszczający do szkół specjalnych przysposabiających do pracy.
Katalog niepełnosprawności uprawniających do świadczenia obejmuje m.in. osoby słabowidzące, niesłyszące, z niepełnosprawnością ruchową (w tym z afazją). Ponadto z autyzmem (w tym z zespołem Aspergera) oraz z niepełnosprawnościami intelektualnymi.
Rzeczywistość rynkowa a kwoty dotacji: Średni koszt kompletu podręczników do pierwszej klasy liceum lub technikum w 2026 roku często przekracza 800–1000 zł. Oznacza to, że rządowa zapomoga pokrywa zaledwie od 50% do 60% faktycznych wydatków rodzica na same książki – nie licząc specjalistycznych pomocy dydaktycznych.
Polska na tle Unii Europejskiej: Dwa różne światy edukacji włączającej
Patrząc na rozwiązania systemowe u naszych zachodnich sąsiadów, polski mechanizm oparty na refundacji paragonów wykazuje spore braki.
- Szwecja i Finlandia: Zakup wszelkich materiałów edukacyjnych, narzędzi cyfrowych oraz podręczników w formacie dostosowanym do potrzeb uczniów (np. w systemie Braille’a czy wersji audio) jest w 100% finansowany bezpośrednio przez samorządy. Rodzic nie wyłoży z własnej kieszeni ani korony.
- Niemcy: Obowiązuje system bezpłatnego wypożyczania (Lernmittelfreiheit). Szkoły zapewniają uczniom z niepełnosprawnościami komplety materiałów na zasadzie zasobów bibliotecznych lub przydzielają dedykowany budżet na sprzęt asystujący.
- Polska: Rodzic najpierw musi posiadać własne środki, dokonać zakupu, zachować dowody wpłat. Ponadto spisać oświadczenie i czekać na weryfikację oraz zwrot pieniędzy.
Jak zdobyć dofinansowanie? Procedura krok po kroku
Żeby otrzymać zwrot środków, trzeba przejść pełną ścieżkę biurokratyczną. Wniosek należy złożyć bezpośrednio do dyrektora szkoły, do której uczeń uczęszcza.
- Kto składa wniosek? Rodzice, opiekunowie prawni, pełnoletni uczeń, a za ich zgodą także nauczyciel, pracownik socjalny lub inna upoważniona osoba.
- Wymagane dokumenty: Do wniosku należy dołączyć kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną.
- Dokumentowanie wydatków: Podstawą zwrotu pieniędzy jest imienna faktura VAT, rachunek, paragon lub pisemne oświadczenie o zakupie materiałów. Ponadto należy podać szczegółową informacje o kwocie i dołączeniem klauzuli o poniesieniu wydatków w ramach programu na lata 2026–2028).