Karol Nawrocki po raz pierwszy w swojej kadencji skorzystał z prawa weta. Podczas czwartkowej konferencji w Pałacu Prezydenckim ogłosił, że podpisał 21 ustaw, ale jedną – tzw. ustawę wiatrakową – odrzucił. Decyzję uzasadnił obroną interesów obywateli i sprzeciwem wobec – jak to ujął – „szantażu parlamentarnej większości”. Reakcje polityków i opinii publicznej były natychmiastowe i wyjątkowo burzliwe.
Dlaczego prezydent zawetował ustawę wiatrakową?
– „To rodzaj szantażu wobec społeczeństwa. To oczywiste, że ludzie nie chcą mieć obok swoich domów wiatraków. Jestem głosem Polaków i tak na to patrzę” – powiedział Karol Nawrocki.
Nowelizacja zakładała zniesienie zasady 10H, wprowadzonej w 2016 r., i zastąpienie jej minimalnym dystansem 500 metrów od zabudowań mieszkalnych (obecnie 700 m). Dla inwestorów oznaczałoby to szerokie otwarcie rynku pod nowe projekty wiatrowe.
Kontrowersje wywołał jednak fakt, że do ustawy dopisano także przedłużenie zamrożenia cen energii na IV kwartał 2025 r. Nawrocki nazwał to połączenie „nieuczciwym chwytem” i zapowiedział, że przedstawi osobny projekt ustawy o zamrożeniu cen prądu, pozbawiony zapisów o wiatrakach.
Reakcje rządu i opozycji
Decyzja prezydenta natychmiast wywołała polityczne trzęsienie ziemi:
- Premier Donald Tusk: „Pierwsze egzaminy: z dyplomacji i energetyki oblane. Zapłacą wszyscy”.
- Rzecznik rządu Adam Szłapka: „Prezydent zawetował tańszy prąd dla Polaków”.
- Minister energii Miłosz Motyka: „To działanie wbrew interesowi obywateli. Potencjał tanich źródeł energii został zablokowany”.
- Krzysztof Gawkowski (Nowa Lewica): „Skandaliczna decyzja. To cios w kieszenie Polaków i zahamowanie rozwoju zielonej energii”.
- Ryszard Petru (Polska 2050): „To wyższe rachunki za prąd i uderzenie w polską suwerenność energetyczną”.
Z kolei politycy prawicy bronili decyzji:
- Paweł Szefernaker (szef Gabinetu Prezydenta): „Prezydent broni polskie rodziny przed wiatrakami 500 m od ich okien”.
- Michał Wójcik (były poseł PiS): „Dobra decyzja. Ponadto dodał: Osobna ustawa o zamrożeniu cen energii powinna zostać przyjęta niezwłocznie”.
Co dalej z cenami energii?
Prezydent zapewnił, że zamrożenie cen energii na poziomie 500 zł za MWh netto zostanie uchwalone oddzielnie. Sejm ma zająć się projektem 9 września, a Senat 24 września. Nawrocki zapowiedział gotowość do natychmiastowego podpisu nowych regulacji.
Ustawa wiatrakowa – krok wstecz czy ochrona obywateli?
Eksperci zwracają uwagę, że decyzja prezydenta oznacza zatrzymanie jednej z kluczowych reform w energetyce. Polska od lat zmaga się z uzależnieniem od paliw kopalnych, ponadto liberalizacja przepisów wiatrakowych miała przyspieszyć transformację energetyczną.
Z drugiej strony, część społeczeństwa sprzeciwia się budowie turbin w pobliżu domów, wskazując na kwestie krajobrazowe, hałas czy spadek wartości nieruchomości.
