Przedbiegi Mercosur czyli pestycydy z Ukrainy. Temat jakości produktów rolno-spożywczych z Ukrainy to jeden z najgorętszych i najbardziej złożonych punktów zapalnych w polskiej gospodarce i debacie publicznej roku 2025 i początku 2026. Sytuacja, o którą pytasz, łączy w sobie kwestie bezpieczeństwa zdrowotnego, procedur granicznych oraz polityki międzynarodowej. Oto rzetelne podsumowanie tego, co wiemy o stanie zanieczyszczenia żywności importowanej w zeszłym roku:
1. Skala problemu i wyniki kontroli (2025)
W zeszłym roku inspekcje (IJHARS, Sanepid oraz Weterynaria) odnotowały setki przypadków partii towarów, które nie spełniały norm Unii Europejskiej. Największe obawy budziły:
- Zboża techniczne: Produkty, które pierwotnie miały służyć do celów przemysłowych (np. jako biomasa), trafiały do młynów jako zboża konsumpcyjne.
- Pleśń i mykotoksyny: W zeszłym roku (2025) wilgotność podczas transportu i długie przestoje na granicy doprowadziły do rozwoju grzybów w wielu transportach kukurydzy i pszenicy.
- Pestycydy: Wykrywano substancje, które są zakazane w UE, ale dopuszczalne na Ukrainie, co stanowi bezpośrednie naruszenie standardów bezpieczeństwa żywności.
2. Najbardziej problematyczne produkty
W raportach za ubiegły rok najczęściej pojawiały się zastrzeżenia wobec trzech grup towarowych:
- Mrożone owoce (zwłaszcza maliny): Często znajdowano w nich pleśń oraz zanieczyszczenia mechaniczne (plastik, metal).
- Cukier: Kwestionowano jego czystość oraz zgodność z deklarowaną na fakturach kategorią jakościową.
- Mąka i rzepak: W kilku przypadkach badania laboratoryjne wykazały obecność metali ciężkich, takich jak kadm czy ołów, w stężeniach przekraczających dopuszczalne limity.
3. Porównanie standardów i limitów czyli trucizna na talerzu
W 2026 roku dyskusja koncentruje się na tym, że ukraińscy producenci nie muszą spełniać restrykcyjnych norm unijnych dotyczących tzw. “Zielonego Ładu”, co stawia polskich rolników w gorszej pozycji rynkowej.
| Parametr | Normy UE (np. aflatoksyny) | Stan faktyczny niektórych transportów (2025) |
| Aflatoksyna $B_1$ | max $2,0\ \mu g/kg$ | W odrzucanych partiach: $> 15,0\ \mu g/kg$ |
| Pozostałości pestycydów | $0,01\ mg/kg$ (dla większości substancji) | Wykrywane poziomy: do $0,5\ mg/kg$ |
| Wilgotność zboża | max $14,5\%$ | Notowane przypadki powyżej $18\%$ (ryzyko gnicia) |
Jak system zareagował na te doniesienia?
W odpowiedzi na te niepokojące sygnały, w 2025 roku Polska wprowadziła system “pełnej kontroli każdej partii” towarów wrażliwych. Oznacza to, że transport nie może opuścić strefy granicznej, dopóki laboratorium nie wyda certyfikatu czystości. Niestety, proceder “przeładowywania” towarów w krajach trzecich (np. Litwa, Niemcy) i ich ponownego wwożenia jako produktów z UE wciąż pozostaje wyzwaniem dla służb celnych.
Temat „listy importerów zboża” oraz identyfikacji pochodzenia żywności to kluczowe narzędzia świadomego konsumenta w 2026 roku. Poniżej znajdziesz zestawienie informacji o wyciąganiu konsekwencji wobec nieuczciwych firm oraz praktyczny poradnik zakupowy.
1. Rejestr firm i kary za „zboże techniczne”
W 2025 i 2026 roku organy państwowe (IJHARS oraz KAS) zintensyfikowały działania przeciwko podmiotom, które dopuściły się oszustw. Choć publikacja pełnych list w internecie budziła kontrowersje prawne (spory o RODO i dobre imię firm), jawność postępowań uległa zwiększeniu.
- Rodzaje sankcji: Firmy, którym udowodniono zmianę przeznaczenia towaru (z technicznego na spożywcze), otrzymywały kary finansowe sięgające 10% rocznego obrotu.
- Zarzuty prokuratorskie: Wiele spraw trafiło na drogę karną pod zarzutem „sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób”.
- Gdzie szukać informacji? Najbardziej rzetelnym źródłem w 2026 roku są komunikaty Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), który regularnie publikuje raporty o zafałszowaniach artykułów rolno-spożywczych (bezpośrednio na stronach rządowych gov.pl).
2. Poradnik 2026: Jak rozpoznać pochodzenie produktu?
Oznaczenia na etykietach bywają mylące. Producenci często stosują marketingowy język, aby ukryć rzeczywiste źródło surowca. Oto na co musisz zwrócić uwagę:
A. Kod kreskowy – Mit 590
Pamiętaj, że prefiks 590 oznacza jedynie, że firma jest zarejestrowana w Polsce. Nie gwarantuje to, że surowiec (np. mąka czy owoce) pochodzi z Polski.
B. Obowiązkowe oznaczenia kraju pochodzenia (COOL)
Zgodnie z przepisami unijnymi, kraj pochodzenia musi być podany obowiązkowo dla:
- Świeżych owoców i warzyw.
- Mięsa (wołowina, wieprzowina, drób, jagnięcina).
- Miodu (częsty napis: „Mieszanka miodów z UE i spoza UE” – w 2026 roku często oznacza to domieszkę miodu technicznego z Chin lub Ukrainy).
- Oliwy z oliwek.
- Ryb i owoców morza.
C. Znak owalny (Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny)
Na produktach pochodzenia zwierzęcego (nabiał, wędliny) szukaj owalnego znaku.
- PL 12345678 WE – oznacza, że produkt został przetworzony w Polsce.
- UA 12-34-56 – oznacza produkt przetworzony na Ukrainie.
D. Logo Rolnictwa Ekologicznego UE
Jeśli widzisz charakterystyczny „euro-liść”, pod nim zawsze musi znaleźć się informacja o miejscu pochodzenia surowców:
- Rolnictwo Polska
- Rolnictwo UE
- Rolnictwo spoza UE (częste przy tanich mrożonkach).
Tabela: Na co uważać przy zakupach w 2026 roku?
| Produkt | Niepokojący komunikat | Co to może oznaczać? |
| Mąka / Chleb | „Wyprodukowano w UE” (bez kraju) | Ryzyko użycia mieszanek zbóż z różnych rynków, w tym spoza UE. |
| Mrożone maliny | „Kraj pochodzenia: Ukraina” | W 2025 r. notowano tu najwięcej przekroczeń norm pleśni. |
| Miód | „Mieszanka miodów spoza UE” | Bardzo wysokie prawdopodobieństwo miodu przemysłowego. |
| Olej rzepakowy | Brak informacji o pochodzeniu rzepaku | Możliwy import rzepaku technicznego przetworzonego w Polsce. |
Jak sprawdzić konkretny produkt?
W 2026 roku popularność zdobyły aplikacje mobilne (np. ulepszone wersje „Pola”), które po zeskanowaniu kodu kreskowego i numeru partii łączą się z bazami danych o ostrzeżeniach publicznych GIS i IJHARS, informując, czy dana partia nie została wycofana z rynku.
