Dla wielu osób z niepełnosprawnościami program PFRON „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” był dotychczas źródłem ogromnych emocji. Z jednej strony dawał szansę na uzyskanie nawet kilkuset tysięcy złotych wsparcia na zakup specjalnie dostosowanego samochodu. Z drugiej – pozostawiał poczucie niesprawiedliwości u tych, którzy przez kilka kolejnych lat składali wnioski i za każdym razem otrzymywali tę samą odpowiedź: „brak środków”.
Od 1 lipca 2026 roku w programie obowiązują nowe zasady. PFRON częściowo odpowiedział na postulaty środowiska osób z niepełnosprawnościami. Najważniejsza zmiana dotyczy osób, które w poprzednich latach wielokrotnie ubiegały się o dofinansowanie, ale nie otrzymały go z powodu wyczerpania budżetu programu.
Samochód to nie luksus. Dla wielu osób to warunek samodzielnego życia
Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” skierowany jest do osób z najpoważniejszymi ograniczeniami ruchowymi. Chodzi przede wszystkim o osoby, które nie są w stanie poruszać się bez wózka inwalidzkiego i nie mogą samodzielnie przesiąść się z wózka na fotel kierowcy lub pasażera.
Dla takich osób odpowiednio przystosowany samochód oznacza możliwość:
- dojazdu do pracy,
- uczestnictwa w rehabilitacji,
- realizacji edukacji,
- wizyt lekarskich,
- prowadzenia aktywnego życia społecznego.
Koszt specjalistycznie przystosowanego pojazdu często przekracza możliwości finansowe większości rodzin. Dlatego program PFRON od lat cieszy się ogromnym zainteresowaniem.
W niektórych przypadkach wysokość wsparcia sięga nawet 185 tysięcy złotych przy zakupie samochodu wartego około 300 tysięcy złotych.
Problem, który od lat budził frustrację
Największe kontrowersje budził sposób przyznawania środków.
W praktyce o sukcesie często decydowały nie potrzeby osoby z niepełnosprawnością, lecz szybkość działania w systemie elektronicznym SOW.
W dniu rozpoczęcia naboru tysiące osób próbowały jednocześnie złożyć wnioski. Po kilku minutach pula środków była wyczerpana, a wielu wnioskodawców zostawało bez wsparcia.
Szczególnie bolesne było to dla osób, które przez kilka kolejnych lat kompletowały dokumentację, zdobywały zaświadczenia i po raz kolejny przegrywały wyłącznie dlatego, że zabrakło pieniędzy.
PFRON wprowadza punkty za wcześniejsze nieudane próby
To właśnie tutaj pojawia się najważniejsza zmiana.
Od września 2026 roku osoby, które wcześniej składały wnioski i nie otrzymały dofinansowania z powodu wyczerpania środków, otrzymają dodatkowe punkty preferencyjne.
Nowe zasady przewidują:
- 0,5 punktu – dla osób, które składały wniosek od 1 do 3 razy i nie otrzymały wsparcia,
- 1 punkt – dla osób, które składały wniosek od 4 do 6 razy lub więcej i również nie otrzymały dofinansowania.
Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że to niewielka zmiana. W praktyce jednak dodatkowy punkt może przesądzić o miejscu na liście rankingowej.
Jeden punkt może zdecydować o otrzymaniu samochodu
Wyobraźmy sobie sytuację, w której 50 osób uzyskuje identyczny wynik punktowy.
Pięć osób spośród nich wcześniej czterokrotnie bezskutecznie ubiegało się o wsparcie.
Dzięki nowym zasadom otrzymają one dodatkowy punkt preferencyjny i znajdą się wyżej na liście rankingowej.
To właśnie one mają największą szansę otrzymać dofinansowanie, podczas gdy pozostali wnioskodawcy będą musieli czekać na kolejną edycję programu.
Dla wielu rodzin oznacza to realną szansę na przełamanie kilkuletniej serii niepowodzeń.
Mniej dokumentów na starcie
Drugą bardzo ważną zmianą jest uproszczenie procesu składania wniosków.
Do tej pory osoby ubiegające się o wsparcie musiały już na początku zgromadzić komplet dokumentów.
W praktyce oznaczało to konieczność:
- zdobywania zaświadczeń lekarskich,
- kompletowania oświadczeń,
- przygotowywania dokumentacji medycznej,
- wielogodzinnego załatwiania formalności.
Część osób wykonywała całą tę pracę, mimo że później nie miała żadnych szans na uzyskanie wsparcia z powodu wyczerpania środków.
Od 1 lipca 2026 roku sytuacja wygląda inaczej.
Na etapie składania wniosku nie trzeba już dostarczać pełnego kompletu dokumentów.
Będą one wymagane dopiero po wstępnym zakwalifikowaniu do dofinansowania.
Wnioskodawca otrzyma wtedy 14 dni na uzupełnienie dokumentacji.
Nadal obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”
Mimo pozytywnych zmian jedna z najbardziej krytykowanych zasad programu pozostaje bez zmian.
Jeżeli kilku wnioskodawców uzyska taką samą liczbę punktów, o kolejności na liście rankingowej nadal decyduje moment złożenia wniosku.
Oznacza to, że znaczenie ma nie tylko dzień, ale również godzina i minuta przesłania dokumentów przez system SOW.
W praktyce osoby składające wnioski tuż po uruchomieniu naboru nadal będą miały przewagę nad tymi, które zrobią to później.
Jeden nabór zamiast dwóch
Kolejną zmianą jest organizacja naborów.
PFRON zrezygnował z dwóch edycji programu w ciągu roku.
Od teraz będzie organizowany tylko jeden nabór rocznie.
W 2026 roku potrwa on:
📅 od 1 września do 18 września 2026 roku
Wnioski będą składane za pośrednictwem Systemu Obsługi Wsparcia (SOW).
Kto może otrzymać dofinansowanie?
Program przeznaczony jest dla osób, które:
- nie są w stanie przemieszczać się bez użycia wózka inwalidzkiego,
- nie mogą samodzielnie przesiąść się z wózka na fotel kierowcy lub pasażera,
- posiadają ważne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoważne,
- nie otrzymały podobnego dofinansowania w ostatnich 7 latach,
- nie korzystały z dofinansowania do doposażenia pojazdu w ciągu ostatnich 3 lat.
Beneficjent musi również spełnić szereg dodatkowych warunków określonych przez PFRON.
Zmiany także w zaświadczeniach lekarskich
PFRON rozszerzył katalog lekarzy uprawnionych do wystawiania zaświadczeń.
Dokument będzie mógł wystawić między innymi:
- ortopeda,
- rehabilitant,
- neurolog,
- internista,
- lekarz rodzinny,
- pediatra (w przypadku dzieci).
Zaświadczenie musi być wystawione nie wcześniej niż 120 dni przed złożeniem wniosku, zgodnie z aktualnymi zasadami programu.
Krok w dobrą stronę, ale nie koniec zmian
Nowe przepisy nie rozwiązują wszystkich problemów zgłaszanych przez osoby z niepełnosprawnościami.
Wciąż nie udało się wprowadzić rozwiązania, które pozwalałoby wykorzystywać raz złożoną dokumentację w kolejnych edycjach programu. Nadal konieczne będzie przedstawianie aktualnych zaświadczeń i potwierdzeń, nawet jeśli niepełnosprawność ma charakter trwały i nieodwracalny.
Mimo to wprowadzenie punktów preferencyjnych dla osób, które przez lata bezskutecznie ubiegały się o wsparcie, oraz ograniczenie liczby dokumentów wymaganych na początku procedury należy uznać za istotne ułatwienie.
Dla wielu rodzin może to być pierwsza od dawna realna szansa na zdobycie środków na samochód, który nie jest luksusem, lecz narzędziem umożliwiającym samodzielne funkcjonowanie.
