Sokół – legendarny polski motocykl

0
1422
Sokół 1000
Sokół 1000

Sokół to motocykl, który zasługuje na miano legendy.

Kiedy spojrzymy wstecz, skupiając się na polskiej motoryzacji, bez trudu możemy dostrzec kilka przełomowych konstrukcji. Niezależnie od tego, czy mówimy o samochodach, czy też motocyklach jest kilka maszyn, które w okresie swojej produkcji ustanowiły nowe zasady. Swego czasu był to na przykład motocykl Junak, poczciwa Syrena, czy też ciężarówka Star 266. Dzisiaj chciałbym cofnąć się jeszcze dalej, pominąć czasy PRL-u i zatrzymać dopiero w okresie dwudziestolecia międzywojennego. To właśnie wtedy polscy inżynierowie skonstruowali maszynę, która bezdyskusyjnie zasługuje na miano legendarnej. Motocykl Sokół, bo o nim mowa, to jednoślad, który napawał dumą nie tylko jego właścicieli, ale dosłownie każdego, kto zdawał sobie sprawę, że była to w stu procentach polska produkcja. Oczywiście nie był to pojazd pozbawiony wad, jednak nie górowały one nad jego zaletami, a przede wszystkim nad faktem, iż stworzono go w Polsce, która przecież dopiero co odzyskała wolność.

Sokół 1000
Sokół 1000, fot. flyz1 (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

Wszystko zaczęło się właśnie po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Chociaż struktury państwowe były jeszcze młode, a stan finansów nie sprzyjał wielkim zakupom, to i tak zdecydowano się spełnić prośby armii, która chciała mieć motocykl w stu procentach produkowany w kraju. Zalecenia były dość proste, motocykl miał być solidny, bezawaryjny i powinien posiadać boczny wózek. Misję skonstruowania pojazdu otrzymały Centralne Warsztaty Samochodowe (były one częścią PZInż, czyli Państwowych Zakładów Inżynierii). W 1929 roku po raz pierwszy zaprezentowano motocykl o oznaczeniu CWS M55. Konstrukcja została przygotowana w dość krótkim czasie, a dodatkowo materiały użyte do jej budowy nie były najwyższej jakości. Należy pamiętać, że ówczesny polski przemysł nie zawsze był w stanie dostarczać surowców pierwszej klasy. Model M55 okazał się porażką. Co prawda wyglądał naprawdę znakomicie, jednak awarii ulegała niemal co druga część wykorzystana przy jego budowie. Powstało 250 egzemplarzy motocykla i zdecydowano o zakończeniu produkcji.

Sokół – uczmy się na błędach

Wojsko wciąż chciało otrzymać swój motocykl i tak, już w trakcie produkcji seryjnej modelu CWS M55, rozpoczęto pracę nad jego następcą, który będzie pozbawiony wad poprzednika. W Państwowych Zakładach Inżynierii funkcjonowało Biuro Studiów i to właśnie tam rozpoczęto prace nad nowym motocyklem. Jego głównym konstruktorem był inżynier Zygmunt Okołów. Kierował on zespołem składającym się z inż. Mordasewicza i inż. Bidzińskiego oraz trójki techników – Porazińskiego, Raczka i Geblera. Początkowo motocykl znany był pod nazwą CWS M111, dopiero w 1936 roku zmieniono jego nazwę na Sokół 1000. Maszyna wyglądem przypominała model CWS M55 i bardzo dobrze, gdyż jak już wspominałem, motocykl M55 był naprawdę piękny. Kwestia silnika i wszelkich rozwiązań technicznych zostały oczywiście zmienione, tak by nie powielać błędów poprzednika. Prototypy powstały w 1932 roku, a seryjna produkcja rozpoczęła się w 1933 roku i trwała do 1939 roku.

Sokół 1000
Kurier Poczty Polskiej na Sokole 1000, fot. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji, via Wikimedia Commons

Sokół 1000 był motocyklem produkowanym głównie dla Wojska Polskiego oraz (w mniejszym stopniu) dla Policji i Poczty Polskiej. Bardzo niewielka liczba egzemplarzy trafiła w prywatne ręce. Motocykl bardzo dobrze sprawdzał się w terenie i na zniszczonych polskich drogach. Był niezwykle wytrzymały, co było jego ogromnym atutem. Należy zaznaczyć, że Sokół 1000 był sprzedawany tylko i wyłącznie z bocznym wózkiem. Maszynę wyposażono w dwucylindrowy silnik o pojemności 995 cm3 i mocy 18 koni mechanicznych. Prędkość maksymalna wynosiła 100 km/h, a spalanie oscylowało w granicach 7 do 7,5 l na 100 km. Jak widać, Sokół nie należał do zbyt oszczędnych maszyn, jednak nie powinno to dziwić, biorąc pod uwagę jego masę własną, która wynosiła 230 kg, a wraz z wózkiem aż 375 kg. Konstruktorzy wyposażyli pojazd w skrzynię biegów o trzech przełożeniach, a także bateryjny zapłon. Pomimo sztywnego tylnego zawieszenia jazda Sokołem była stosunkowo komfortowa.