Fiat X1/9 – wyścigówka na miarę tamtej epoki

0
724
Fiat X1/9

Fiat X1/9 – wyścigówka na miarę tamtej epoki

Włosi od zawsze słynęli z dobrego gustu, który w wielu przypadkach przekładał się na unikalną stylistykę samochodów produkowanych we Włoszech. Nie mówimy tutaj wyłącznie o modelach wyprodukowanych przez Lancię czy Alfę Romeo. Również Fiat produkował modele, które zaskakiwały pozytywnie swoją stylistykę, szczególnie w latach w których były produkowane. W okresie od lat 50 do lat 90 XX wieku włoski Fiat zaliczał się do producentów bardzo wysoko ocenianych przez klientów, co z kolei przekładało się na wysoki prestiż marki. Fiat X1/9 był przykładem modelu, który zaskakiwał stylistyką.

W wielu krajach, szczególnie bloku wschodniego topowe modele Fiata były bardzo ciężko osiągalne. Podobnie było w Polsce. W czasach kiedy spełnieniem marzeń motoryzacyjnych był Fiat 126p bądź 125p, nikt nawet nie marzył o posiadaniu kompaktowego, sportowego modelu jakim był Fiat X1/9. Było to auto, które ze względu na stylistykę oraz zastosowane rozwiązania techniczne w wielu aspektach wyprzedzało swoją epokę. Ponadto niezbyt duża liczba wyprodukowanych egzemplarzy sprawia, że dzisiaj model ten jest niewątpliwą gratką dla kolekcjonerów.

Fiat X1/9 – opis modelu

Fiat X1/9
Fiat X1/9 widok z tyłu, CC BY-SA 3.0

Fiat X1/9 był bezpośrednim następcą modelu 850 Spider. Oficjalna premiera miała miejsce 26 listopada 1972 roku. Model produkowano do roku 1989 czyli przez blisko 17 lat. Pomimo dość długiego okresu produkcji ostatecznie wyprodukowano umiarkowaną liczbę egzemplarzy tego sportowego modelu. Fiat X!/9 to sportowy samochód osobowy od Fiata z nadwoziem typu targa. Wyznacznikiem tego modelu było to, że miał silnik umieszczony centralnie. Rozwiązanie te zapewniało bardzo dobre rozłożenie masy co bezpośrednio przekładało się na łatwość w prowadzeniu oraz wyjątkowo dobre właściwości trakcyjne.

Aby rozłożenie masy było jeszcze lepsze zdecydowano się na umieszczenie baku paliwa pomiędzy silnikiem a fotelami. Jednak to nie jedyne rozwiązania, które wyróżniały Fiata na tle konkurencji oraz aut ówcześnie jeżdżących po ulicach miast. Zastosowanie centralnie umieszczonego silnika spowodowało, że było to auto praktycznie dwuosobowe, a to przekładało się na małą praktyczność tego modelu. To z kolei zadecydowało o spadającym popycie oraz o zakończeniu produkcji. Jednak od samego początku Fiat twierdził, że ma być to auto, które ma dawać frajdę z jazdy, a nei służyć do codziennego przemieszczania się z punktu a do punktu b.

Fiat X1/9 – charakterystyczna, unikatowa stylistyka

Fiat X1/9
Wnętrze Fiata X1/9, CC BY-SA 3.0

Projekt nadwozia Fiata X1/9 został opracowany przez słynne studio Bertone. Cechą charakterystyczną tego modelu było wykorzystanie nadwozia typu targa. Na ówczesne czasy było to rozwiązanie dość awangardowe, choć pojawiały się już na drogach pojazdy z tego typu nadwoziem. Zastosowanie kanciastych kształtów oraz charakterystycznych przetłoczeń sprawiło, że karoseria była porównywana do klina. Na uwagę zasługuje również fakt, że nadwozie w całości zostało wykonane z tworzywa sztucznego. Pozwoliło to na obniżenie masy, dzięki czemu auto było dość dynamiczne nawet przy zastosowaniu silników o niedużej pojemności i mocy.

Model był niewątpliwie nacechowany sportowo. Na uwagę zasługuje wykorzystanie chowanych przednich lamp, które otwierały się do góry po włączeniu świateł. W innym wypadku zamykały się i chowały w przedni pas dzięki czemu nie wpływały w żadnym stopniu na aerodynamikę samochodu. Kolejnym rozwiązaniem, które stanowiło o wyjątkowości tego modelu było zastosowanie zdejmowanego i chowanego w przednim bagażniku dachu. Wystarczy sobie wyobrazić jakie zainteresowanie musiał wzbudzać jadący Fiat X1/9. Mówimy tu o aucie bez dachu i o nadwoziu typu targa. W latach 70 i 80 XX wieku na polskich drogach był to widok wręcz niespotykany.

Fiat X!/9 – zmiany w planach produkcyjnych

Fiat X1/9
Po kilku latach produkcji Fiat zaprzestał produkcji modelu X1/9

Niski popyt na sportowy model sprawił, że na początku lat 80 XX wieku fiat podjął decyzję o rezygnacji z produkcji X1/9. Na całe szczęście nie oznaczało to całkowitej rezygnacji z produkcji. Kontynuacji tworzenia tego modelu podjęła się firma Bertone, która praktycznie od momentu przejęcia X1/9 kontynuowała jego produkcję. Na początku proces produkcyjny odbywał się we współpracy z Fiatem. Bertone posiadało zakłady w Turynie, w których wytwarzano nadwozie i podwozie pojazdu. Następnie wyprodukowane elementy karoserii i podwozia były transportowane do zakładów Fiata, które mieściły się w miejscowości Lingotto. Dopiero tam montowane były silnik oraz pozostałe, niezbędne podzespoły.

Bertone od samego początku przejęcia produkcji dążyło do przeniesienia jej w całości do swoich zakładów w Turynie. Przede wszystkim miało to na celu obniżenie kosztów. Cel ten udało się osiągnąć w roku 1982. Od tego momentu nie był to już Fiat, a Bertone X1/9. Przy okazji zmieniono też logo. Egzemplarze produkowane w Turynie w znacznym stopniu różniły się od tych produkowanych jeszcze przez Fiata. NA uwagę zasługuje fakt, że zdecydowano się malować karoserię na dwa kolory. Dwukolorowe nadwozie jeszcze bardziej dodało charakteru temu sportowemu modelowi. Różnice można było napotkać także we wnętrzu. Od momentu produkcji przez Bertone w Turynie stało się ono nieco bardziej luksusowe. Zastosowano między innymi skórzaną tapicerkę i lepsze materiały wykończeniowe.

Fiat X1/9 – jednostki napędowe

Fiat X1/9
W modelu stosowano dwie jednostki napędowe

Do napędu Fiata X1/9 stosowano różne jednostki napędowe. Na samym początku auto było wyposażane w silnik o pojemności 1300 centymetrów sześciennych i mocy około 75 koni mechanicznych. Była to jednostka napędowa stosowana w innym sportowym modelu, czyli Fiacie 128 Coupe. Od roku 1978 X1/9 wyposażony był w mocniejszy silnik o pojemności 1500 centymetrów sześciennych i mocy około 85 koni mechanicznych. Jednostka napędowa zintegrowana była z 5 biegową manualną skrzynią biegów. W pewnym momencie pojawiły się także plany wyprodukowania rajdowej odmiany Fiata X1/9, która prawdopodobnie byłaby wyposażona w jeszcze mocniejszy silnik. Oficjalnych danych odnośnie wersji rajdowej nie odnaleziono do dzisiaj. Ostatecznie jednak zrezygnowano z planów produkcji wersji rajdowej na rzecz modelu 131 Abarth.

Wydawać by się mogło, że stosowane jednostki napędowe były słabe i nie mogły zapewniać odpowiedniej dynamiki jak na rasowy model sportowy. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka aspektów. Przede wszystkim centralnie umieszczony silnik sprawiał, że ciężar był rozłożony równomiernie, a to przekładało się na lepsze właściwości jezdne oraz przyśpieszenie. Atutem tego modelu byłą także niska masa własna, co z kolei przekładało się na dobry stosunek mocy do masy. Niska masa własna to zasługa karoserii wykonanej z tworzywa sztucznego. Jeżeli weźmiemy te aspekty pod uwagę okazywało się, że stosowane jednostki napędowe w zupełności wystarczały i zapewniały dynamikę na odpowiednim poziomie. Ponadto dobre właściwości jezdne dawały bardzo dużo frajdy z jazdy tym samochodem.

Fiat/Bertone X1/9 produkowany był do roku 1989, a ostatnia seria nosiła nazwę Gran Finale.

Zobacz również: FSO Polonez Coupe – motoryzacyjne marzenie wielu polaków