Jawa – historia kultowej marki

Jawa to znany i ceniony czeski producent motocykli i nie tylko.

Dzisiejszy artykuł będzie wyglądał nieco inaczej. Nie mam zamiaru skupiać się na konkretnym pojeździe, a raczej uchwycić nieco szerszą perspektywę i opisać historię marki motoryzacyjnej. Marki, która odegrała istotną rolę, szczególnie w krajach bloku wschodniego. Chyba każdy z nas, chociaż kojarzy firmę Jawa, która zapisała się w historii motoryzacji naprawdę udanymi konstrukcjami motocykli. Jeżeli nie my sami, to zapewne nasi ojcowie bądź dziadkowie mieli styczność z maszynami tej firmy. Swego czasu „Jawka” zaparkowana pod domem wzbudzała zainteresowanie i zazdrość sąsiadów. Obok polskich jednośladów takich jak Junak, WSK czy WFM to właśnie Jawa była najpopularniejsza. Konstrukcje tej marki ceniono przede wszystkim za prostotę, dobrą jakość i bezawaryjność. Jeżeli już zdarzyło się, że Jawka się zepsuła, to w większości przypadków można było naprawić maszynę samemu bez żadnych problemów. Przyjrzyjmy się, jak przez lata rozwijała się ta znana firma.

Założycielem firmy był Frantisek Janecek urodzony w 1878 roku na terenach obecnie należących do Czech. Był on absolwentem Praskiej Szkoły Technicznej, a także Berlińskiej uczelni wyższej. Janecek był niezwykle zdolnym inżynierem i w bardzo szybkim czasie udało mu się zdobyć stanowisko kierownicze. Mając zaledwie 23 lata, otrzymał posadę kierownika nowopowstałej fabryki umiejscowionej w Holandii. W 1906 roku rozpoczął on serię staży w wielu europejskich fabrykach, gdzie zdobył przydatne później doświadczenie i poznał wiele nowoczesnych procesów produkcyjnych. W szybkim czasie zdobywał coraz więcej patentów i w bardzo młodym wieku miał już ponad 60 opatentowanych rozwiązań technicznych na swoim koncie. Po powrocie do Czechosłowacji zaczął pracę w przemyśle zbrojeniowym. W latach dwudziestych jego firma zajmowała się produkcją uzbrojenia. Do historii przeszedł granat ręczny zaprojektowany przez Frantiska, który wszedł w standardowe wyposażenie czechosłowackiej armii. Otrzymał on pseudonim „Janecek”, oczywiście pochodzący od nazwiska konstruktora.

Jawa – dywersyfikacja działań

W drugiej połowie lat dwudziestych okazało się, że przemysł zbrojeniowy jest coraz mniej dochodowy. Nieustannie spadająca liczba zamówień zmusiła Janecka do zastanowienia się nad dalszym kierunkiem rozwoju przedsiębiorstwa. W celu dywersyfikacji dochodów zdecydował się on na wejście w branżę motoryzacyjną. Chcąc szybko rozpocząć sprzedaż, postanowił produkować swoje maszyny na zagranicznej licencji. Chodziło o to, by uniknąć długotrwałego i kosztownego procesu projektowania własnego silnika. Wybór padł na silniki niemieckiej marki Wanderer, która akurat wówczas zmieniała swój profil i chciała zająć się tylko produkcją samochodów, a nie motocykli. Janecek wraz z licencją odkupił od Wanderera kompletny zestaw oprzyrządowania niezbędnego przy produkcji motocykla Wanderer 500 OHV (to właśnie licencję na produkcję silnika pochodzącego z tego motoru zakupił). W 1929 powstała marka JAWA i zarejestrowany został znak handlowy. Nazwa pochodzi od pierwszych liter nazwiska Janecek i nazwy Wanderer.