Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło otwarty konkurs ofert na realizację usług asystenckich przez organizacje pozarządowe w 2027 roku. Łączny budżet przeznaczony na wsparcie niezależnego życia sięgnie rekordowych 1,2 miliarda złotych, z czego 320 milionów trafi bezpośrednio do III sektora. Poznaj szczegóły programu, kryteria przyznawania godzin oraz systemowe barierki, które wciąż wymagają pilnych zmian.
16 września Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oficjalnie uruchomił nabór wniosków w ramach resortowego Programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością dla Organizacji Pozarządowych” – edycja 2027.
Udostępnienie dokumentacji z wyprzedzeniem daje fundacjom i stowarzyszeniom czas na rzetelne przygotowanie projektów i zabezpieczenie kadry. Pojawia się jednak pytanie: na ile tegoroczne zasady odpowiadają na rzeczywiste zapotrzebowanie środowiska?
Rekordowy budżet: 320 mln zł dla NGO, 1,2 mld zł w całym systemie
Środki finansowe na realizację zadań pochodzą z Funduszu Solidarnościowego. Alokacja na poziom pozarządowy w wysokości 320 milionów złotych uzupełnia równolegle realizowany strumień samorządowy. Łączna pula 1,2 miliarda złotych na rok 2027 pokazuje wzrost nakładów na usługi opiekuńcze i asystenckie w Polsce.
Kluczowy fakt: Sektor pozarządowy charakteryzuje się wyższą elastycznością organizacyjną niż miejskie lub gminne ośrodki pomocy społecznej. W praktyce oznacza to łatwiejszy dobór asystenta pod kątem indywidualnych preferencji oraz specyfiki schorzenia beneficjenta.
Podział środków finansowych w programie na 2027 rok
| Segment realizatorów | Źródło finansowania | Zaplanowany budżet | Specyfika wsparcia |
| Organizacje Pozarządowe (NGO) | Fundusz Solidarnościowy | 320 mln zł | Indywidualne podejście, elastyczny czas pracy, mniejsza biurokracja. |
| Jednostki Samorządu (JST) | Fundusz Solidarnościowy | ok. 880 mln zł | Realizacja przez OPS/CUS, rejonizacja wsparcia na poziomie gminy/powiatu. |
| ŁĄCZNIE | Fundusz Solidarnościowy | 1,2 mld zł | Kompleksowy program resortowy na rok 2027 |
Zakres zadań: Czym zajmuje się asystent osobisty?
Usługa asystencji osobistej bywa błędnie utożsamiana z usługami opiekuńczymi lub opieką medyczną. Definicja programowa wyraźnie rozgranicza te role. Asystent nie zastępuje personelu medycznego ani nie pełni funkcji gospodyni domowej – jego zadaniem jest kompensacja ograniczeń funkcjonalnych i umożliwienie prowadzenia aktywnego życia.
Zgodnie z wytycznymi programu, asystent wspiera beneficjenta m.in. w:
- Mobilności i przemieszczaniu się: dojazdach do pracy, placówek medycznych, urzędów, na uczelnie oraz wydarzenia lokalne.
- Czynnościach dnia codziennego: wspomaganiu przy załatwianiu spraw urzędowych, robieniu zakupów czy odczytywaniu pism (np. dla osób niewidomych).
- Uczestnictwie w życiu kulturalnym i społecznym: wyjściach do teatru, kina, muzeów, na spotkania integracyjne czy wydarzenia sportowe.
- Edukacji i rozwoju zawodowym: wsparciu podczas zajęć dydaktycznych, kursów zawodowych i w miejscu pracy.
Wymogi formalne dla kadry – kto może zostać asystentem?
Aby zapewnić odpowiednie bezpieczeństwo i jakość świadczonych usług, resort określa twarde kryteria dotyczące kwalifikacji osób wykonujących zadania asystenta.
Asystentem może zostać osoba, która spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:
- Posiada dyplom potwierdzający uzyskanie kwalifikacji w zawodzie asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekuna osoby starszej, opiekuna medycznego. Ponadto pedagoga, psychologa, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki lub fizjoterapeuty.
- Posiada co najmniej 6-miesięczne, udokumentowane doświadczenie w udzielaniu bezpośredniej pomocy osobom z niepełnosprawnościami (np. w formie wolontariatu lub pracy w organizacji pozarządowej).
- Zostanie wskazana bezpośrednio przez uczestnika programu lub jego opiekuna prawnego – pod warunkiem, że nie jest członkiem najbliższej rodziny (za członków rodziny uznaje się rodziców, dzieci, rodzeństwo, współmałżonka, macochę, ojczyma oraz osoby pozostające we wspólnym pożyciu).
W przypadku wsparcia dzieci do 16. roku życia wymagana jest dodatkowo akceptacja rodzica lub opiekuna prawnego oraz zaświadczenie o braku wpisu w Rejestrze Sprawców Na Tle Seksualnym.
Przerwana ciągłość wsparcia – wyzwanie organizacyjne
Mimo rosnącego budżetu środowisko osób z niepełnosprawnościami od lat zwraca uwagę na ten sam problem strukturalny: roczny tryb realizacji programu.
Konkursy ogłaszane na dany rok kalendarzowy często prowadzą do sytuacji, w której wnioski rozpatrywane są na przełomie roku. Realne podpisanie umów i wypłata środków do NGO następuje jednak w lutym lub marcu. W efekcie styczeń i początek lutego bywają okresem, w którym beneficjenci zostają pozbawieni wsparcia, a asystenci – ciągłości zatrudnienia.
Ogłoszenie naboru na edycję 2027 już we wrześniu ma na celu skrócenie procedur weryfikacyjnych. Zastosowanie wieloletnich umów ramowych oraz docelowe uchwalenie zapowiadanej ustawy o asystencji osobistej stawiałoby jednak system na stabilniejszych fundamentach niż coroczne programy resortowe.
Jak złożyć wniosek w konkursie?
Organizacje pozarządowe zainteresowane udziałem w konkursie składają oferty wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem dedykowanego systemu teleinformatycznego wskazanego przez Ministerstwo.
Trzy kluczowe kroki dla organizacji pozarządowej:
- Analiza dokumentacji: Pobranie regulaminu, wzoru karty zgłoszenia oraz kosztorysu ze strony Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.
- Kalkulacja zapotrzebowania: Rzetelne określenie liczby beneficjentów (w podziale na znaczny i umiarkowany stopień niepełnosprawności) oraz szacowanej liczby godzin wsparcia.
- Złożenie oferty: Wysyłka formularza w terminie określonym w ogłoszeniu konkursowym wraz z wymaganymi załącznikami i oświadczeniami.
Instytucje i osoby indywidualne szukające asystenta powinny śledzić komunikaty lokalnych fundacji i stowarzyszeń ze swojego regionu, które po rozstrzygnięciu konkursu będą prowadzić rekrutację beneficjentów.
