Po miesiącach przestoju i urzędowej niepewności Centralna Wypożyczalnia Technologii Asystujących PFRON wreszcie wznowiła działalność. Co więcej – zasady gry uległy kluczowej zmianie. Beneficjenci mogą nie tylko wypożyczyć drogi sprzęt specjalistyczny za ułamek wartości, ale również ubiegać się o przejście technologii na własność całkowicie bezpłatnie. Oto konkretny przewodnik: kto skorzysta z programu, jaki sprzęt trafił do bazy i jak sprawnie przebrnąć przez formalności.
Przerwa dobiegła końca. Nowe prawo i szansa na sprzęt na własność
Centralna wypożyczalnia PFRON (prowadzona we współpracy z Rządową Agencją Rezerw Strategicznych – RARS) zamknęła swoje drzwi z końcem grudnia ubiegłego roku, pozostawiając tysiące osób bez dostępu do niezbędnych narzędzi. Od 4 września 2026 roku nabór wniosków znów jest aktywny.
Wznowienie działania systemu to zasługa nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z 17 lipca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1102).
Najważniejszą nowością prawną jest przepis obowiązujący do 31 grudnia 2028 roku. PFRON zyskał formalną możliwość nieodpłatnego przekazywania na własność urządzeń, oprogramowania, wyrobów medycznych oraz pojazdów pochodzących z rezerw strategicznych. Oznacza to, że pożądana technologia asystująca może zostać z Tobą na stałe, bez konieczności jej zwrotu.
Jaki sprzęt oferuje centralna wypożyczalnia technologii asystujących?
Baza sprzętowa obejmuje zaawansowany i przeważnie bardzo kosztowny sprzęt dla niepełnosprawnych, na który rzadko można pozwolić sobie z własnej kieszeni. W katalogu dostępnych rozwiązań znajdują się m.in.:
- Dla osób z niepełnosprawnością wzroku: powiększalniki stacjonarne i przenośne, drukarki brajlowskie, linijki brajlowskie oraz specjalistyczne programy do translacji brajla.
- Dla osób z trudnościami w komunikacji i ruchu: urządzenia PCeye (sterowanie komputerem za pomocą wzroku), tablety z systemem Android i oprogramowaniem do komunikacji alternatywnej (AAC).
- Dla osób z niepełnosprawnością słuchu: aparaty słuchowe, zaawansowane systemy oraz indywidualne urządzenia wspomagające słyszenie.
Warto wiedzieć: O nieodpłatne przekazanie sprzętu na własność z zasobów wypożyczalni mogą ubiegać się nie tylko osoby fizyczne, ale także samorządy, jednostki organizacyjne, placówki medyczne (SZOZ) i organizacje pozarządowe.
Kto może złożyć wniosek? Wymagania i kryteria
Wsparcie kierowane jest do osób posiadających odpowiedni status formalny. Z usług wypożyczalni skorzystasz, jeśli posiadasz:
- Ważne orzeczenie o niepełnosprawności (w przypadku dzieci do 16. roku życia),
- Orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczenie równoważne),
- Wyjątek – aparaty słuchowe: w tym konkretnym przypadku o wsparcie mogą wnioskować również osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Karencja 12 miesięcy – kiedy można ją obejść?
Zasadniczo system wyklucza osoby, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed złożeniem wniosku otrzymały dofinansowanie ze środków PFRON lub NFZ na zakup dokładnie takiego samego sprzętu.
System przewiduje jednak dwa istotne wyjątki. Otrzymasz sprzęt mimo wcześniejszego dofinansowania, jeżeli:
- Dotychczasowa technologia uległa zniszczeniu, zużyciu lub utracie bez Twojej winy,
- Twój stan zdrowia lub sytuacja życiowa uległa zmianie (np. pogłębienie niepełnosprawności, rozwój dziecka), przez co dotychczasowy sprzęt przestał spełniać swoje funkcje.
Krok po kroku: Jak złożyć wniosek i ile to kosztuje?
Procedura składa się z kilku przejrzystych etapów. Nie musisz wychodzić z domu, aby dopełnić formalności.
1.Wybór formy złożenia wniosku:
Wniosek możesz wysłać elektronicznie poprzez dedykowany system informatyczny (wymagany profil zaufany, podpis osobisty lub kwalifikowany). Jeśli wolisz wersję papierową, zrób to osobiście lub przez pełnomocnika w oddziale PFRON.
2.Skorzystanie z pomocy CIDON (opcjonalnie):
Nie radzisz sobie z formularzem? Pracownik Centrum Informacyjno-Doradczego dla Osób Niepełnosprawnych (CIDON) przy PFRON ma obowiązek wypełnić wniosek w Twoim imieniu.
3.Weryfikacja i wybór dostawy:
Po ocenie formalnej pracownik CIDON skontaktuje się z Tobą, aby doprecyzować parametry sprzętu oraz ustalić optymalny sposób dostawy pod Twój adres.
4.Umowa i kaucja:
Ostatnim krokiem jest podpisanie umowy z PFRON (za pośrednictwem RARS) oraz wpłata jednorazowej kaucji zwrotnej w wysokości 2% ceny zakupu danej technologii.
Podsumowanie i ocena systemowa
Powrót wypożyczalni PFRON w nowej odsłonie to niewątpliwie długo oczekiwany krok w stronę realnej likwidacji barier. Pamiętaj jednak o kaucji 2% – choć kwota brzmi niepozornie, przy najdroższych urządzeniach z zakresu komunikacji alternatywnej czy zaawansowanych powiększalnikach może oznaczać wydatek rzędu kilkuset złotych. Kluczową przewagą nowego prawa jest jednak opcja docelowego nieodpłatnego przejęcia sprzętu na własność do końca 2028 roku.