ZSD Nysa 521/522 – samochód dostawczy, który w pewnym momencie stał się prawdziwym hitem eksportowym…
ZSD Nysa 521/522, róznica między jej poprzedniczkami, była bardzo zauważalna.
Następczyni Nysy 501
Zaczynając od początku produkcję Nyski N-58 rozpoczęto w roku 1958, lecz już w 1957 zaprezentowano Nysę N-57 M. Przez kilka lat modernizowano samochód. Pod koniec lat 60-tych zdecydowano się na poważne unowocześnienie dotychczasowego modelu. Nacisk położono przede wszystkim na dalsze ulepszenie technologii oraz podniesienie bezpieczeństwa i komfortu jazdy. Zmieniono wtedy wygląd przodu oraz zastosowano w nowej Nysce lepszą i poręczniejszą maskę dostępu do silnika. Stara do tej pory była zdejmowana za pomocą dwóch kluczy, które jak się okazało były często gubione. Nowa maska była otwierana na zawiasach, jak w większości dzisiejszych samochodów.
Prototypy nowego samochodu oznaczonego symbolem 521 wykonano w 1968 roku. Zatwierdzony do produkcji został przedstawiony publicznie na XXXVII Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1968 roku. W sumie był to 10 rok produkcji samochodów Nysa, rocznica ta podkreślona została przez zmianę nazwy zakładów na Zakład Samochodów Dostawczych.
Udoskonalenia Nysy
ZSD Nysa nadal stosowała silniki produkowane w FSO. Dolnozaworowy typu M-20 i górnozaworowy S-21. Powstała też wersja z silnikiem wysokoprężnym Andoria o oznaczeniu 4C90. Zmiany konstrukcyjne objęły nadwozie i częściowo wyposażenie elektryczne. Dotychczasowa sylwetka nadwozia zastąpiona została przez półklasyczną, z lekko wysuniętą komorą silnikową. Zastosowano nowe szyby przednie o powierzchni zwiększonej o 30%, dzięki czemu poprawiono widoczność. Pojazd wyposażono też w dwie przeciwbieżne wycieraczki pantograficzne. Wprowadzono spryskiwacz szyb przednich z pompką nożną. Koło zapasowe przeniesiono pod tylną część ramy, a tylną tablicę rejestracyjną wraz z oświetleniem przeniesiono z drzwi na pas nadwozia. Samochód otrzymał nowe zderzaki przednie i tylne, powiększono też wywietrzniki dachowe. Zmodernizowane zostało wnętrze pojazdu, wprowadzając punkty mocowania pasów bezpieczeństwa przednich foteli, wygodniejsze i bardziej estetyczne fotele oraz poszycia tapicerskie na drzwiach, bokach i dachu nadwozia. Nowy zespół ogrzewania był bardziej wydajny, a wewnętrzna pokrywa silnika otrzymała lepszą izolację akustyczną i uszczelnienie.
ZSD Nysa 521/522 okres produkcji
Z roku na rok systematycznie wzrastała produkcja Nysek, rosły też zamówienia eksportowe. Początkowo już w 1968 roku udział produkcji na eksport przekroczył 50%. Głównymi odbiorcami były kraje socjalistyczne to jest ZSRR, Węgry czy Bułgaria. Duże zainteresowanie wzbudziły ZSD Nysy 521 wystawione w 1971 roku na Międzynarodowej Wystawie Samochodów w Brukseli. W ten sposób napłynęły zamówienia z Belgii, RFN i Norwegii. Specjalnie na rynek RFN opracowano w Nysie konstrukcję samochodu skrzyniowego z krótką dwuosobową kabiną i nieco wydłużoną tylną częścią ramy. Zgodnie z życzeniem niemieckiego odbiorcy, dostarczane samochody miały podwyższony o 100 mm dach i czterobiegowe skrzynie przekładniowe.
Samochody Nysa 521 i 522 w 1969 roku produkowana była w odmianach: furgon, towos, mikrobus, sanitarka, kinowóz i izotermicznej. Produkowano je też w znacznych ilościach także na potrzeby Milicji Obywatelskiej, które jak się okazało stały się jednym z symboli, które nazywano potocznie suką.
Spadek sprzedaży i koniec produkcji ZSD Nysy…
W latach osiemdziesiątych zmniejszyło się zdecydowanie zainteresowanie pojazdami z Nysy. Fabryka drastycznie ograniczyła produkcję. W 1984 roku produkcja spadła do tego stopnia ile wyprodukowano w 1969 roku. Nysy nadal jednak znajdowały w dalszym ciągu odbiorców i były nadal produkowane. Z roku na rok jednak malała produkcja. Gwałtowny spadek produkcji Nys nastąpił w 1991 roku. Stabilność zapewniał Zakładowi w Nysie już tylko FSO Polonez Truck, którego produkcję rozpoczęto po połączeniu się z FSO na Żeraniu. Dlatego też 3 lutego 1994 roku z taśm montażowych zjechała ostatnia Nysa. Jednak ostatnie nowe egzemplarze pojazdu można było kupić z placu fabrycznego jeszcze w 1996 roku.
Łącznie wyprodukowano 380 575 egzemplarzy tego samochodu.
