Jawa – historia kultowej marki

0
2545
Jawa
Jawa

Jawa to znany i ceniony czeski producent motocykli i nie tylko.

Dzisiejszy artykuł będzie wyglądał nieco inaczej. Nie mam zamiaru skupiać się na konkretnym pojeździe, a raczej uchwycić nieco szerszą perspektywę i opisać historię marki motoryzacyjnej. Marki, która odegrała istotną rolę, szczególnie w krajach bloku wschodniego. Chyba każdy z nas, chociaż kojarzy firmę Jawa, która zapisała się w historii motoryzacji naprawdę udanymi konstrukcjami motocykli. Jeżeli nie my sami, to zapewne nasi ojcowie bądź dziadkowie mieli styczność z maszynami tej firmy. Swego czasu „Jawka” zaparkowana pod domem wzbudzała zainteresowanie i zazdrość sąsiadów. Obok polskich jednośladów takich jak Junak, WSK czy WFM to właśnie Jawa była najpopularniejsza. Konstrukcje tej marki ceniono przede wszystkim za prostotę, dobrą jakość i bezawaryjność. Jeżeli już zdarzyło się, że Jawka się zepsuła, to w większości przypadków można było naprawić maszynę samemu bez żadnych problemów. Przyjrzyjmy się, jak przez lata rozwijała się ta znana firma.

 Jawa 500 OHV
Jawa 500 OHV, fot. Marek Koudelka (Own work) [GFDL or CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

Założycielem firmy był Frantisek Janecek urodzony w 1878 roku na terenach obecnie należących do Czech. Był on absolwentem Praskiej Szkoły Technicznej, a także Berlińskiej uczelni wyższej. Janecek był niezwykle zdolnym inżynierem i w bardzo szybkim czasie udało mu się zdobyć stanowisko kierownicze. Mając zaledwie 23 lata, otrzymał posadę kierownika nowopowstałej fabryki umiejscowionej w Holandii. W 1906 roku rozpoczął on serię staży w wielu europejskich fabrykach, gdzie zdobył przydatne później doświadczenie i poznał wiele nowoczesnych procesów produkcyjnych. W szybkim czasie zdobywał coraz więcej patentów i w bardzo młodym wieku miał już ponad 60 opatentowanych rozwiązań technicznych na swoim koncie. Po powrocie do Czechosłowacji zaczął pracę w przemyśle zbrojeniowym. W latach dwudziestych jego firma zajmowała się produkcją uzbrojenia. Do historii przeszedł granat ręczny zaprojektowany przez Frantiska, który wszedł w standardowe wyposażenie czechosłowackiej armii. Otrzymał on pseudonim „Janecek”, oczywiście pochodzący od nazwiska konstruktora.

Jawa – dywersyfikacja działań

W drugiej połowie lat dwudziestych okazało się, że przemysł zbrojeniowy jest coraz mniej dochodowy. Nieustannie spadająca liczba zamówień zmusiła Janecka do zastanowienia się nad dalszym kierunkiem rozwoju przedsiębiorstwa. W celu dywersyfikacji dochodów zdecydował się on na wejście w branżę motoryzacyjną. Chcąc szybko rozpocząć sprzedaż, postanowił produkować swoje maszyny na zagranicznej licencji. Chodziło o to, by uniknąć długotrwałego i kosztownego procesu projektowania własnego silnika. Wybór padł na silniki niemieckiej marki Wanderer, która akurat wówczas zmieniała swój profil i chciała zająć się tylko produkcją samochodów, a nie motocykli. Janecek wraz z licencją odkupił od Wanderera kompletny zestaw oprzyrządowania niezbędnego przy produkcji motocykla Wanderer 500 OHV (to właśnie licencję na produkcję silnika pochodzącego z tego motoru zakupił). W 1929 powstała marka JAWA i zarejestrowany został znak handlowy. Nazwa pochodzi od pierwszych liter nazwiska Janecek i nazwy Wanderer.