Star 20 Gwiazda PRLu i odbudowy Stolicy

0
610
star 20 dźwig
star 20 dźwig

Kraj nie podniósł by się z ruin gdyby nie pierwsza ciężarówka, wywrotka. Star 20 Gwiazda PRLu bez wątpienia.

Star 20 Gwiazda PRLu – początki

Po zakończeniu wojny rozpoczęto odbudowę ojczyzny ze zniszczeń. Jednak bez środków lokomocji było to wręcz niemożliwe. Dlatego też równolegle prowadzono prace – w odbudowie przemysłu motoryzacyjnego. W trakcie trwania działań wojennych wiele godnych uwagi konstrukcji dostało się w ręce m. in: Armii Czerwonej. Mimo faktu, że II Wojna Światowa zakończyła się w maju 1945 roku to już pół roku później podjęto decyzję o uruchomieniu produkcji samochodu ciężarowego własnej konstrukcji. Prace prowadzono pod kierownictwem inż. Jana Wernera. A Star 20 Gwiazda PRLu zaświeci wkrótce.

star 20 gwiazda prlu
ciężarówka star 20 gwiazda prlu – budowniczy Polski Ludowej

Star 20 Gwiazda PRLu – szybko, szybko

W Warszawie i Łodzi opracowano dokumentacje konstrukcyjną samochodu ciężarowego o ładowności 3,5 tony – nazwany został Star 20 – jego produkcją zajęła się Fabryka Samochodów Ciężarowych Star mieszcząca się w Starachowicach. Z dumą należy stwierdzić, że od momentu pojawienia się pomysłu do jego realizacji minęło niespełna 2 lata, by pierwszych 10 sztuk mogło zjechać z taśmy montażowej. Należy dodać, że w znacznym stopniu świadczyło to o heroizmie i wysokich umiejętnościach ludzi, którzy byli bardzo zaangażowani w odbudowę i rozwój polskiej motoryzacji po zniszczeniach wojennych. Po roku mała linia montażowa przeobraziła się w linie wielkoseryjną.

star 20 gwiazda prlu na ulicach miast
ciężarówka star 20 gwiazda prlu na ulicach starówki

Star 20 Gwiazda PRLu – Historia modelu

Decyzja o rozpoczęciu produkcji nowej polskiej ciężarówki, potrzebnej do prac przy odbudowie kraju, zapadła na najwyższym szczeblu państwowym w 1946 roku. Wkrótce później Centralne Biuro Badań i Konstrukcji Przemysłu Motoryzacyjnego w Łodzi opracowało szczegółową dokumentację techniczną pojazdu Star 20. Opracowanie jednostki napędowej powierzone zostało Zakładom Doświadczalnym Przemysłu Motoryzacyjnego mieszczącemu się w Ursusie. Natomiast kabina pojazdu skonstruowana została przez kieleckie Zakłady Wyrobów Metalowych SHL S.A. Dalszy rozwój konstrukcji prowadzony był w Starachowicach.

Tam też powstały pierwsze prototypy egzemplarzy Stara 20. Koniec roku 1948 zostało zaprezentowanych pięć pierwszych egzemplarzy produkcyjnych tego modelu w trakcie trwającego kongresu zjednoczeniowego PPS i PR, który odbył się w Warszawie.

star 20 gwiazda prlu
ten samochód odbudował stolicę

Zgodnie z planem konstruktorów nadwozie Stara 20 zostało osadzone na podłużnicowej ramie spawanej wykonanej z blachy tłoczonej. W układzie jezdnym zastosowano przednią sztywną oś, która została zawieszona na półeliptycznych resorach piórowych. Z kolei z tyłu zastosowano most napędowy zawieszony na półeliptycznych resorach piórowych, które zostały dodatkowo wzmocnione poprzez pomocnicze resory piórowe. Zamontowana została też importowana przekładnia kierownicza marki FIAT.

ciężarówka star 20 wóz strażacki
ciężarówka star 20 wóz strażacki pięknie odrestaurowany

Star 20 – Silnik

Do napędu ciężarówki przewidziano polski 6-cylindrowy rzędowy silnik benzynowy o pojemności 4188 cm³ i maksymalnej mocy 62,5 kW – 85 KM. Star 20 posiadał 4-biegową manualną, niesynchronizowaną skrzynię biegów. Standardowo został wyposażany w kabinę wagonową typu N20. W 1952 roku ze względu na duży popyt na ten samochód oraz niemożność zaspokojenia przez kielecką fabrykę SHL potrzeb zakładu produkcyjnego na kabiny rozpoczęto w FSC produkcję tańszych oraz znacznie prostszych kabin typu N23. Od tego momentu Star 20 mógł być wyposażany w tańszą kabinę N23 lub droższą i bardziej komfortową N20.

star 20 gwiazda prlu
…a potem był autem użytkowym, np. serwis latarni na ul.Rzymowskiego obecnie jest tam słynny MORDOR a na planie Star 20

Star 20 Gwiazda PRLu – różnorodność

Na podwoziu samochodu Star 20 i jego pochodnych modelach zamontowano różne wersje zabudowy jak np. nadwozia furgonowe, które zostało przystosowane do przewozu 25 osób typu N-424. Jego powszechną nazwą była Stonka – produkowane było przez ówczesne Zakłady Budowy Nadwozi Samochodowych. Nie można również pominąć jego odmiany przystosowanej do przewozu ładunków o oznaczeniu N-103 Furgon. W Sanoku powstawały nadwozia pożarnicze typu N71 oraz N72, korzystające z zewnętrznych źródeł środka gaśniczego. W późniejszym okresie wyprodukowane zostały nadwozia typu N74 i N75, które z kolei zostały wyposażone we własny zbiornik wodny. Kolejnym rodzajem zabudowy był montowany żuraw samochodowy  HP-3 wykorzystywany w branży budowlanej.

star 20 gwiazda prlu
wywrotka star 20

Elementy napędowe oraz jezdne Stara 20 posłużyły do  budowy pierwszych polskich autobusów A były to Star N50, N51 oraz ich produkcyjnej odmiany o oznaczeniu N52.

star 20 gwiazda prlu
ratował też z pożaru

Star 20 Gwiazda PRLu – doskonały?

Za poważniejsze wady samochodu Star 20, które w trakcie trwającej produkcji zostały usunięte uważa się:

– stosunkowo mały rozstaw osi, co w znacznym stopniu ograniczało stateczność, w szczególności wozów gaśniczych na drogach polnych lub wyboistych

– mała liczba biegów w przód, co powodowało ograniczało dynamiczność podczas jazdy z pełnym obciążeniem

– brakowało wersji modelu z silnikiem wysokoprężnym, co wpłynęłoby na niższe spalanie
Polska motoryzacja zabytkowa skrywa wiele wspaniałych konstrukcji, które odeszły w zapomnienie. Zdecydowanie warto jest sobie przypomnieć jak wiele godnych uwagi projektów wyszło spod rąk polskich konstruktorów.

star 20 gwiazda prlu
… trzymał wysoki poziom bo to star 20
odrestaurowany wóz strażacki star 20 w akcji
odrestaurowany wóz strażacki star 20 w akcji

 FSO Warszawa M20 ciekawa historia